Πιθανότατα έχετε ακούσει ή έχετε πει κι εσείς κάποια στιγμή τη φράση:
«Θέλω να πετύχει στη ζωή.» Κι όμως, μέσα μας κρύβεται μια ακόμη πιο βαθιά επιθυμία – αυτή που πολλοί γονείς δεν λέμε δυνατά: «Θέλω το παιδί μου να είναι ευτυχισμένο.» Αλλά τι σημαίνει ευτυχία για ένα παιδί; Και πώς μπορούμε να το στηρίξουμε ώστε να μη μεγαλώσει κυνηγώντας μόνο στόχους, αλλά να νιώθει γεμάτο, ασφαλές και συνδεδεμένο με τον εαυτό του;
Τα παιδιά μας μεγαλώνουν σε έναν κόσμο γεμάτο απαιτήσεις: καλές βαθμολογίες, εξωσχολικές δραστηριότητες, κοινωνικές δεξιότητες, ξένες γλώσσες, αθλητισμό, εικόνα στα social, με αποτέλεσμα να έρχονται αντιμέτωποι συνεχώς με τη σύγκριση. Ζουν μέσα σε μια εποχή που μετράει την επίδοση, όχι πάντα την εσωτερική αξία. Η αυτό-αξία συχνά μετριέται με βάση την παραγωγικότητα και τα αποτελέσματα. Η κοινωνία αυτή ‘της επίδοσης’ , σύμφωνα με τον Κορεάτη φιλόσοφο Byung-Chul Han, συχνά μαθαίνει στα παιδιά να λένε «πρέπει να είμαι καλός», αντί για «είμαι αρκετός».
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι στόχοι, η πρόοδος και η προσπάθεια είναι κακά.
Σημαίνει ότι δεν αρκούν για να χτίσουν μια ευτυχισμένη ζωή. Και εκεί έρχεται ο ρόλος μας.
Τι χρειάζεται πραγματικά ένα παιδί για να είναι ευτυχισμένο;
Οι ψυχολογικές έρευνες συμφωνούν με τη θεωρία Αυτοκαθορισμού πως τα παιδιά (και οι ενήλικες) ευημερούν όταν ικανοποιούνται τρεις βαθιές ανάγκες:
- Σχέση και σύνδεση: Τα παιδιά χρειάζεται να βιώνουν άνευ όρων την αγάπη, την αποδοχή και το αίσθημα του ανήκειν.
- Αυτονομία: Χρειάζεται να έχουν χώρο να επιλέξουν, να πουν τη γνώμη τους, να κάνουν λάθη.
- Αίσθηση ικανότητας: Είναι αναγκαίο να νιώθουν ότι μπορούν να καταφέρουν πράγματα με προσπάθεια, στήριξη και χρόνο.
Όταν αυτές οι ανάγκες καλύπτονται, το παιδί αποκτά αυτοπεποίθηση, ανθεκτικότητα και χαρά. Αν όχι, νιώθει πίεση, άγχος και φόβο μήπως «δεν είναι αρκετό».
Γιατί τα παιδιά σήμερα δυσκολεύονται να χαρούν;
- Συγκρίνονται συνεχώς (στο σχολείο, στις δραστηριότητες, στα social).
- Νιώθουν ότι πρέπει να είναι “καλά παιδιά” και “καλοί μαθητές”.
- Η καθημερινότητά τους είναι υπερφορτωμένη.
- Δεν έχουν χρόνο για παιχνίδι, για ξεκούραση, για πλήξη.
Πιστεύουν ότι ευτυχία σημαίνει τέλεια ζωή. Όμως η ευτυχία δεν είναι τελειότητα. Είναι αλήθεια και σύνδεση, είναι επιτρεπτό λάθος.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς ως γονείς;
- Να δίνουμε προσοχή στη διαδικασία, όχι στο αποτέλεσμα. Αντί για «Μπράβο, πήρες 19!» δοκίμασε: «Μου άρεσε η προσπάθειά σου, κατάφερες κάτι δύσκολο!»
- Να επιτρέπουμε λάθη. Το λάθος δεν είναι αποτυχία. Είναι μάθημα και χρειάζεται ασφάλεια για να τολμήσει ένα παιδί.
- Να αφιερώνουμε “ποιοτικό χρόνο σύνδεσης”. Ακόμα και 30 λεπτά την ημέρα αρκούν, αρκεί να είμαστε πραγματικά εκεί.
- Να μιλάμε για συναισθήματα. Αναφερόμαστε φυσικά και στα δικά μας, και στα δικά τους. Ένα παιδί που μπορεί να μιλήσει για το μέσα του, θα γίνει ένας ενήλικας που δεν θα φοβάται τον εαυτό του.
- Να το προστατεύουμε από την κουλτούρα της τελειότητας. Κανείς δεν τα καταφέρνει πάντα και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό.
- Να καλλιεργούμε την ευγνωμοσύνη και τη χαρά των μικρών πραγμάτων. Συζητάμε για τα όμορφα και καλά πράγματα της ημέρας πριν τον ύπνο.
Όταν το παιδί μαθαίνει ότι αξίζει όπως είναι, τότε ανθίζει και είναι πραγματικά ευτυχισμένο
